Homepage UB Wien: "http://ub.univie.ac.at"
Zur Geschichte der UB Wien vgl. I. Dosoudil, L. Cornaro, Abschnitt "Wien 4. Universitätsbibliothek Wien: Hauptbibliothek", in: Handbuch der historischen Buchbestände in Österreich. Band 1. Hildesheim... 1994, 177-207 (mit weiterer Literatur).
Die mittelalterlichen und griechischen Handschriften (vgl. Dosoudil a.O. 179) wurden mit Ausnahme einer Bibel (Signatur III 165.725 [Ms III 506]) 1983 an die Österreichische Nationalbibliothek abgegeben. Sie wurden dort als Cod. Ser. n. 26023-26034 und Suppl. gr. 195-197 einsigniert.
Die datierten Handschriften der UB Wien nur zum Teil erfaßt bei F. Unterkircher, Katalog der datierten Handschriften in lateinischer Schrift in Österreich V/1. Die datierten Handschriften in Wien außerhalb der Österreichischen Nationalbibliothek. Text. Wien 1981, Nr.361-369 und 411. Die in der UB Wien verbliebene Bibel wird im Katalog der Streubestände in Wien und Niederösterreich (Drucklegung 1997) beschrieben. Zu den mittelalterlichen Codices aus der UB Wien siehe auch das auf der Basis des handschriftlichen Kurzinventars angelegte Kurzinventar von F. Lackner.
Katalog der neuzeitlichen Handschriften nach 1500: Katalog der abendländischen Handschriften der Universitätsbibliothek Wien. Von W. Hainz-Sator unter Mitarbeit von L. Cornaro, E. Fischer, A. Mally (Biblos-Schriften 146). Wien 1988.
Hugo Alker: Universitätsbibliothek Wien - Katalog der Inkunabeln. 2., durchgesehene und erweiterte Auflage, hrsg. von Leopold Cornaro. Wien 1996.
Vgl. Dosoudil a.O. 200 f.
Franz Lackner - Juni 1996 (letzte Korrektur: 7. Oktober 1998)
Cod. Ser. n. 26023 (olim II 160885 [Ms II 475])
ALBERTUS MAGNUS. IACOBUS DE SANCTO MARTINO.
Pap. I, 56, I* Bl. 320×240. 15. Jh.
Lombarden. Bibliothekseinband des 19. Jh.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek.
(Irv, I*rv) Nur Signaturen und Bibliotheksstempel.
(1ra-13vb) <Albertus Magnus:> De natura et origine animae (Fauser, Nr. 30,II).
Inc.: De anima quidem secundum quod est perfeccio corporis et de partibus eius... -
Expl.: ...de generacione igitur et distincione et anime natura et statu et incorrupcione
dictum est a nobis.
(14ra-17va) <Albertus Magnus:> De iuventute et senectute (Fauser, Nr. 26).
Inc.: Nam explevimus omnia que de operibus anime et passionibus videbantur esse dicenda... -
Expl.: ...que determinavimus in 4o Phisicorum.
(17va-45ra) <Albertus Magnus:> De causis proprietatum elementorum (Fauser, Nr. 14).
Den einzelnen Abschnitten des Albertus-Textes der kommentierte Text des Ps. Aristoteles vorangestellt.
Inc.: Postquam premisus est sermo a nobis in celo et mundo et determinavimus illud determinacione
suficienti... Inc. des Albertus-Textes: Quoniam iam communiter complevimus ea que de natura distincione
locorum dicenda sunt... - Expl.: ...ut de generacione et corrupcione generabilium et corruptibilium Deo
auxiliante disseramus.
(45rb-47r) leer.
(47vab) Exzerpt (?). Inc. mut.: ]causa igitur circulum maris continentis speram... - Expl. mut.:
...ut distinguatur natura unius loci ab alia quantum suss[
(48r-50v) leer.
(51ra-53vb) <Iacobus de Sancto Martino:> De latitudinibus formarum (Thorndike-Kibre 1218/11). Inc.: Quia formarum latitudines multipliciter variantur que multiplicitas difficile discernere... - Expl.: ...que considerantibus facile possunt occurrere ideo pertranseo. Deo gracias.
(53vb-56r) Medizinische Notizen und Rezepte.
IOHANNES DE SANCTO GEMINIANO. PAULUS CHOLNER (?).
Pap. II, 148, I* Bl. 305×208. 1397.
Lombarden. Fleuronnéeinitiale. Mit gemustertem roten Stoff überzogener Einband des 19. Jh.,
Rücken braun gefärbt.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek. Die Initialen F. G. auf 1r und 146v
weisen auf die Herkunft aus dem Besitz des Franz Goldhann.
(1ra-142vb) <Iohannes de Sancto Geminiano:> Liber de similitudinibus rerum (8-Buch-Fassung) (Kaeppeli 2642).
Tit.: Incipit prologus libri in quo tractatur de metallis atque lapidibus tam preciosis quam
communibus de aliis etc. Inc.: Habet argentum venarum suarum principia
et auro locus est... (1va) Amatores Dei assimilantur lapidibus propter
octo primo quidem quia lapides sunt naturaliter frigidi et sicci...
- Expl.: ...qui erit in fine sine fine. Nam quis noster alius est finis
nisi pervenire ad regnum cuius nullus est finis. Ad quam nos perducat
qui est benedictus in secula seculorum. Amen. - Textidentifikation auf Grund
einer freundlichen Mitteilung von Baudouin Van den Abeele, Université Catholique de Louvain.
(142vb) Kolophon: Sub anno domini millesimo trecentesimo nonagesimo septimo etc.
finita sunt naturalia reverendi magistri Adalberti etc. Detur pro penna scriptori
pulchra puella etc.
(142vb-143va) Sermo.
Inc.: Ab occultis meis munda me... (Ps 18,13). In hiis
verbis petit David duo a domino scilicet emendacionem propriorum et indulgenciam
alienorum... - Expl.: ...ab alienis parce servo tuo et cetera. Rogemus et
cetera et cetera.
(143vb-146va) <Paulus Cholner (?):> Sermo in visitatione BMV (Schneyer, Rep.
Spät.MA, Paulus Cholner, Nr. 181).
Inc.: Exurgens autem Maria... (Lc 1,39). Quanto magis aliquem Deus
intrinsecus in anima virtutibus remunerat et exaltat... - Expl.: ...et
nos de potestate diaboli liberare etc. Amen. Ut oretis pro me misero peccatore.
SAMMELHANDSCHRIFT.
Pap. II, 99, I* Bl. 298×210. 1450 oder 1480.
Lombarden. Rot gefärbter Bibliothekseinband des 19. Jh. (?) mit in die Pappe
eingepreßter ornamentaler Rahmung, Rücken braun gefärbt.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek.
(Bl. I, II, I*) Index des 19. Jh. auf IIv, sonst nur Signaturen und Bibliotheksstempel.
(1ra-38vb) Tit.: Ex Lactancio Coelo Firmiano divinarum institucionum adversus gentes
auctoritates. Inc.: Magno et excellenti ingenio viri... - Expl.: ...ut propicium
semper habeamus et numquam vereamur iratum. Hec de Lactancio Firmiano in quo prolixiori
scribendi stilo fimbrias dilatavi ut essent de opere nostro ex quo et theologus et phisicus et
philosophus consolacionem ac fructum excerpere possit.
(39ra) Tit. (auf 38vb): De epistolarum superscripcionibus nota. Inc.: Sanctissimo beatissimo piissimo reverendissimo... - Expl.: ...pacifico affabili. Et multa hiis similia.
(39rb-48ra) Tit.: Sermo de concepcione Marie virginis. Inc.: Necdum erant abissi... (Prv 8,24). Hec verba in libro parabolarum Salemonis VIIIo originaliter intytulantur et in epistola presentis solempnitatis recitantur. Pro nostri thematis introductione ad honorem virginis tali utar proposicione. O femina mirabiliter singularis et singulariter mirabilis... - Expl.: ...ut habundetis in spe et virtute Spiritus sancti hic in presenti per graciam et in futuro per gloriam. Amen.
(48ra-vb) Tit.: Exhortacio de concepcione Marie virginis. Inc.: Religioso fratri N. monasterii Gottwicensis professo ad presensque eius cellerario frater ibidem demorans salutem in domino. Pridem cognovi te in gravi constitutum conflictu super contractu peccati orginalis in Dei gloriosa Dei genitrici Maria... - Expl.: ...ut aliquando post vitam presentem mereamur interventu dicte genitricis veritatem in patria feliciter contemplari. Amen.
(49ra-54vb) Iohannes de Turrecremata: Tractatus de nuptiis spiritualibus (Kaeppeli 2738).
Inc.: Cum nuper devotam hystoriam beate Agnetis... - Expl.: ...ut harum sanctarum
nupciarum participes efficiamur. Amen.
(55ra-56rb) Basilius Magnus: Epistola de vita solitaria ad Gregorium Nazianzenum Ambrosio Trasversario
interprete (Bertalot, Prosa 940).
Tit.: Magni Basilii et sacri doctoris greci ad Gregorium Nazanzenum de vita
solitaria epistola incipit in Latinum traducta per sanctum virum Ambrosium monachum Florentinum.
Inc.: Agnovi litteras tuas... - Expl.: ...que stuodiose proponit. Finis.
(56rb-va) Tit.: Thadei monachi ad commendacionem d. Ambrosii Camaldulensis monachi carmen incipit (Bertalot, Poesie 5652; Walther, Initia 17674). Inc.: Si cupis auctorem presentis nosse libelli... - Expl.: ...precibus fulta carina tuis.
(56va-57va) <Iohannes Schlitpacher:> Avisamentum praelatorum. Parallelüberlieferung in Melk, STIB
Cod. 1398, 208v und Cod. 1653, 142v.
Inc.: In sequenti opusculo quod avizamentum sive avisazio prelatorum posset attitulari
pauca valde sunt ex regula sancti Benedicti... (56va) Sequitur compendium pro
avizacione prelatorum sive avisamentum prelatorum. Inc.: Prelatus ordinis sancti
Benedicti duplici debito ad observanciam obligatur regularem... -
Expl.: ...cetera obmissa sunt causa brevitatis. Deo gracias. Finit tractatulus
de avizacione prelatorum editum (!) per quendam doctum expertumque virum in observacione regulari
expertissimum et solertissimum nec non sancte religionis zelatorem maximum cuius anime det
Deus eternam requiem.
(57vb-59v) leer.
(60ra-98ra) Bernardinus Senensis: De passione domini.
Parallelüberlieferung zum Beispiel in Nürnberg, Stadtbibliothek Cent. V,69, 25r-48v.
Tit.: Opus trium principalium parcium dominice passionis traditum a sancto
Bernhardino ordinis minorum.
Inc.: Afflictus sum et humiliatus sum nimis... (Ps 37,9). Ad contemplandum
sacramentum dominice passionis licet omnium nostrum desiderium ad hoc ardescat... -
Expl.: ...sed nunc triumphator mortis cum patre et Spiritu sancto gloriosus super
omnia vivit et regnat per infinita secula seculorum. Amen. 1450 (oder 1480).
(98rb-99v) unbeschrieben.
ARMANDUS DE BELLOVISU. HUGO DE NOVO CASTRO. IOHANNES MILICIUS. ALCUINUS. PS. THOMAS DE AQUINO. BONAVENTURA (?). SERMO.
Pap. I, 240 Bl. 297×205. Erstes Viertel 15. Jh.
Lombarden. Ledereinband des 15. Jh. mit Blindlinien und Blindstempeln, im 19. Jh.
restauriert.
(1r, oberer Freirand) Vermerk einer Hand des 17. oder 18. Jh. Conventus Iauriensis (Györ in Ungarn).
Kaufvermerk der Universitätsbibliothek vom 21. 2. 191. (Einerstelle unleserlich) auf Iv.
(VD-Spiegel) Inhaltsverzeichnis.
(Irv) Verschiedene Eintragungen, Bibliotheksstempel und Signaturen.
(1ra-76vb) Armandus de Bellovisu: Tractatus de declaratione difficilium dictorum
et dictionum in theologia (Kaeppeli 316).
Inc.: Reverendissimo in Christo patri ac domino suo specialissimo domino Iohanni divina
ordinatione episcopo Bobengerensi (!)... - Expl.: ...revelat ut lux cui honor et gloria in secula
seculorum. Amen. Armandus.
(77ra-85vb) Register.
(86ra-121vb) Hugo de Novo Castro: Tractatus de victoria Christi contra
Antichristum.
Tit.: Incipit tractatus de victoria Christi contra Antichristum magistri Hugonis de Novo
Castro sacrae theologiae et decretorum doctoris Parisiensis. Inc.: Non sum propheta...
(Am 7,14). Humilis ille propheta Amos considerans... - Expl. mut. in lib. 2, cap. 36:
...quia salus huius prophecie cum sit curiosus[
(122ra-129ra) <Iohannes Milicius:> Sermo de annuntiatione BMV
(aus der Reihe "Gratiae Dei").
Inc. mut.: ]Luce primo. Augustinus in omelia huius evangelii
laudans opus nostre restauracionis sic dicit: O annunciacio mirifica... (122ra) Ave Maria
gracia plena... (Lc 1,28). Quia Christi incarnacio sexta etate ventura erat et
homo qui sexto die conditus erat... - Expl.: ...quod nostram assumpsit humanitatem
sue nos facere dignetur participes deitatis Christus Iesus qui vivit et regnat Deus in saecula
saeculorum. Amen.
(129ra-133ra) Sermo de sancto Spiritu.
Inc.: Super servos meos et ancillas effundit spiritum meum (Ioel 2,29). Sume tibi laterem...
(Ez 4,1). Ezechielis 4o ubi dicit glossa Nicolai de Lyra quod later iste fuit adhuc mollis ita
quod poterat in se recipere descripcionem... - Expl.: ...qualiter est cum patre et filio unus in
essencia. Quod nobis prestare dignetur gloriosa et indivisa trinitas unus Deus. Amen.
(133ra-133vb) <Alcuinus:> De psalmorum usu (excerpta) (Weber II 433).
Inc.: [I]n sacrificio divinae laudis fit ad Iesum iter ostensionis quia dum per psalmodiam
compungtio effunditur... - Expl.: ...si intima mente perscruteris et
ad medullam intellectus per Dei gratiam perveneris et cetera.
(134ra-169vb) <Ps. Thomas de Aquino:> De vita Christi.
Inc.: Christus Iesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere (I Tim 1,15). Apostolus
in verbis propositis describit sacramentum divine incarnacionis et humane redempcionis. Primum ibi:
Christus Iesus... - Expl.: ...Bernhardus: Veniet dies iudicii ubi plus valebunt pura corda quam
astuta verba. Finis summe sancti Thome de vita Christi.
(170ra-204vb) <Ps. Thomas de Aquino:> De eucharistia (vgl. z. B. Schneyer
V 608 ff.)
(170r) Prolog Schneyer, Nr. 412. (170va) Sermo Schneyer, Nr. 413. (203va-204vb) Sermo Schneyer, Nr. 444.
Expl. mut.: ...pietas enim ad omnia utilis est promissionem habens eius qui nunc est[
(205ra-240vb) Stimulus amoris (Vgl. Distelbrink, Nr. 217).
Inc.: Liber iste qui stimulus amoris in dulcissimum et pium dominum Iesum salvatorem
nostrum non incongrue potest dici in tres dividitur partes... (205ra) Currite gentes undique
et miremini erga vos caritatem Dei... - Expl. mut.: ...desideramus et hoc tu cupis accede ad[
IACOBUS DE VORAGINE.
Pap. I, 244, I* Bl. 297×220. Letztes Viertel 14. Jh.
Lombarden (teilweise mit primitivem Fleuronée). Einband im 19. Jh.
restauriert: Halbleder; braun marmoriertes Papier über alten Holzdeckeln. Spiegelblätter und
und Bl. I und I* 19. Jh.
Kaufvermerk der Universitätsbibliothek vom 14. 3. 1892 auf 1r.
(1r-10v) Tabula materiarum.
(11rv) Sünderliste (Fragment ?).
Inc.: Item omnes prophetonisse et omnes qui credunt eis. Item omnes dicentes se ad
infernum vel ad limbum ire et fautores qui eis credunt... - Expl.: ...item omnes
iacentes in puerperio cum uxoribus. Item omnes medicantes viri et mulieres sine necessitate.
(12ra-244vb) <Iacobus de Voragine:> Sermones de tempore (Schneyer III
221 ff.).
(12ra) Prolog, Schneyer Nr. 1. (12rb) Sermo, Schneyer Nr. 2. (243va-244vb) Sermo, Schneyer Nr. 151.
Expl. mut.: ...isti cicius purgabuntur ut fenum alii minime[
NICOLAUS DE LYRA.
Pap. 321 Bl. 295×200. Hannover (?), 1427.
Einige einfache Fleuronnéeinitialen. Stark abgewetzter roter Ledereinband mit
Kantenbeschlägen aus Messingblech und zwei erhaltenen Schließen.
(VD-Spiegel) Besitzvermerk des 15. Jh.: Liber sancti Michaelis in Hildn (= Hildesheim,
Benediktinerkloster St. Michael ?). Ebenda Kaufvermerk der Universitätsbibliothek vom 8. 11. 1869.
(1ra-320rb) Nicolaus de Lyra: Postilla super quattuor evangelia (Stegmüller RB 5896-5898, 5900).
Expl.: ...que sunt nobis incomprehensibilia propter eorum excellenciam respectu intellectus nostri etc.
(320rb) Kolophon: Expliciunt postille super Iohannem edite a fratre Nicolao de Lyra de ordine fratrum
minorum magistro in theologia nec non reportata per manus Io. de Zerathenhusen (?) arcium baccalareum existens
sublector in Hannober que et finite sunt post annos domini MoCCCCoXXVII vigilia beati Valentini hora
tercia post meridiem. Pro cuius opere Deus sit benedictus in secula seculorum. Amen etc. 27 sexterni.
(320v-321v) unbeschrieben.
VOCABULARIUM. SYNONYMA. IOHANNES GRÄTZ.
Pap. 184 Bl. 220×150. Erstes Viertel 15. Jh. und 1422.
Nur rote Überschrift. Pergamentumschlag des 15. Jh., Rücken mit Lederstreifen
verstärkt, Kettenstichheftung. Der Codex laut beiliegendem Restaurierbericht
1973 restauriert.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek.
(1r-127v) Lateinisch-deutsches Vokabular.
Inc. mut.: ]eyn puch der haymelchaitt et dicitur ab apus quod est re et kalipsis velamen vel
revelacio quasi revelacio secretorum... - Expl.: ...Zorobabel est magister Babilonis. Zaticus id est vitalis.
Schlußschrift: Et sic est finis. Deo gratias. Quis hoc furatur tribus lignis
associatur.
(128r-141r) Tit.: Incipiunt synonima et primo nominum (?) [...] adiectivorum
postea verborum et adverbiorum postremo preposicionum. Vertikal untereinander angeordnete
Synonyma durch Klammer mit einem Begriff verbunden.
(128r-132r) Synonima substantivorum von dii bis septimana. (132r-134r) Synonima adiectivorum
von Greci bis brevis. (134r-137r) Synonima verborum von festinat
bis nutrio. (137r-138r) Secuntur synonima adverbiorum von foris bis ut.
(138r) Item synonima preposicionum von prope bis contra.
(138r-141r) Incipiunt composita verborum prosayce von Am-puto significat scindere. De-puto significat dare... bis
in-trico, ex-trico.
Kolophon: Et sic est finis huius opsuculi per me Henricum de Kirchen anno domini MoCCCCoXXo etc. (?).
(141v-184v [?]) <Iohannes Grätz (?):> Ars dictatoria.
Inc.: Non accedas bellum nisi armatus. Hec verba proposita scripsit philosophus libro suo nono
in secretis secretorum capitulo primo ad Allexandrum Magnum dicens eum transire ad bellum nisi
armatus... - Expl. mut.: ...quantum ad 2am partem est sciendum[
Lit.: Zur Zuschreibung an Iohannes Grätz vgl. L. Rockinger, Über Formelbücher vom dreizehnten
bis zum sechzehnten Jahrhundert als rechtsgeschichtliche Quellen. München 1855, 203.
CHRISTOPHORUS MAURO.
Perg. 12 Bl. 205×139. Venedig, 1463.
Farbiges Wappen auf dem unteren Freirand von 1r. Pergamentumschlag.
Kaufvermerk der Universitätsbibliothek vom 1. 2. 1918 auf der Innenseite des vorderen Umschlages.
Tit. auf der Außenseite des VD: Commissio spectabilis et generosi domini
Danielis Barbadico honorabilis provisoris et capitanei Lemaci et portus.
(1r-7v) Text. (7v) Datierung: Datum in nostro ducali palatio die XI mensis Iunii indictione XI MCCCCLXmo tertio.
(8r-12v) unbeschrieben.
BERTHOLDUS DE RATISBONA.
Perg. 341 Bl. 205×148. 2. Hälfte 13. Jh. und 1421.
Hand von 1421 auf 328r-340r. Lombarden. Ledereinband mit Blindlinien und
Blindstempeln; 15. Jh.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek.
(1ra-6rb) Tabula materiarum, Text teilweise abgewetzt. Inc.: Angelorum [...] chorus... - Expl.: ...Christus frequenter invenitur in V locis XCVIus.
(6v) Augustinus: Excerptum de BMV (Weber II 434). Inc.: Augustinus. Habuit beata virgo cor humile... - Expl.: ...totum corpus subiectum racioni.
(7r-21v) Verweise vom Bibelthema der Sermones zu Predigten mit Erörterung desselben Themas.
(22rv) Perikopenliste.
(23r-327v) Bertholdus de Ratisbona: Sermones de sanctis et de communi
sanctorum (Schneyer I 493 erwähnt die Handschrift).
- In die Sermonesreihe vielfach
bei Schneyer überhaupt nicht nachweisbare bzw. nur unter den anoymen Predigten aufscheinende
Stücke eingearbeitet.
(23r) Erster Sermo = Schneyer Nr. 84. (327r) Letzter Sermo. Inc.:
Humiliasti nos... (Ps 43,20). In hiis verbis describit Ps. modum et locum penitencie...
- Expl.: ...quod duxit eum dominus ad locum ubi est dies sine nocte, vita sine morte, certe (!)
sine forte (?). Ad quod nos perducat etc. Amen. - Vgl. Schneyer VII 124, Nr. 182.
Hervorzuhebende Einschübe in der Sermonesreihe:
(240v-241r) Nota de impedimentis matrimonii. Nota quod sunt quinque persone que vitari debent in contractu matrimonii.
Prima persona sunt omnes tibi coniuncti... - Expl.: ...et si contraxerint debent separari.
(241rv) Tit.: De sex peccatis in Spiritum sanctum. Inc.: Nota quod dicuntur sex peccata
per que specialiter peccatur in Spiritum sanctum. Primum est desperacio... - Expl.:
...talis procedit ex malicia et est peccatum in Spiritum sanctum.
(243r-244r [?]) Ein zum Großteil radierter Sermo mit deutschen Textpassagen. Inc.:
Assumptus est in celum... (Mc 16,19). In verbis istis [...] laudabiles... -
Expl.: ...debiliter commendare Christo eas committo. Qui cum patre et Spiritu vivit et regnat etc.
(301va-304va) Nach Festbetreff alphabetisch geordnete Tabula der Sermones-Themata.
(239v-240r, unterer Freirand) Notae von einer Hand mit dem abschließenden Vermerk: Hec scripsi ego Chunr. (?)
cum proxime domino concedente in Wienna predicavero quod ego dicam dominabus. Hec scripsi anno domini
MoCCCLI in assumpcione.
(328r-340r) Tabula. Tit.: Super Perichtoldum.
Inc.: Adulteri dampnandi sunt V. XIm... - Expl.: ...ydola peccancium militum rusticorum mercancium etc.
que raro relinquuntur h. VIm.
(340r) Kolophon: Finis adest vere posco mercedem laboris. Per manus dicti
Stephani Hemkem de Stain. Et completum est hoc volumen anno domini millesimo
quadringentesimo vicesimo primo feria tercia ante festum pascatis.
(340v-341v) Mit Ausnahme von 341r unbeschrieben. (341r) Notizen und deutschsprachiges Rezept Ut mures moriantur. Nym ungeleschten kchalich II tail geriben ches und waihen (?) mell und misch daz durcheinander so sterben dy mewse.
BREVIARIUM (Nocturnale).
Pap. und Perg. 256 Bl. 195×140. Südostdeutschland (Diözese Salzburg oder Passau), 15. Jh.
Äußere und innere Doppelblätter der Lagen Bl. 1-59 aus Pergament. Mehrere Hände.
Lombarden. Fleuronnéeinitiale. Ledereinband des 15. Jh. mit Blindlinien über Holzdeckeln.
Provenienzvermerke auf dem VD-Spiegel: 1605. Inclyta virtus auget nobilitatem. Johannes
Ulricus à Neydegg. - F. Wallenberg me tenet 12 Nov. 825 (mit Bleistift). - Kaufvermerk der
Universitätsbibliothek vom 10. 5. 1886.
(1r-205r) Temporale von dnca prima adventus bis vigilia pentecostes.
(205v-207v) unbeschrieben.
(208r-248v) Sanctorale von vigilia Andreae bis Annuntiatio BMV. Textabbruch in der dritten
Antiphon der dritten Nokturn des Officiums zu Annuntiatio mit: dixit autem Maria[
Reimoffizien: (211v) Barbara (AH 25/42). (216r) Conceptio BMV (AH 5/12). (238r) Dorothea (AH 5/56).
(242v) Cunegundis (AH 26/77). (244r) Gregorius (AH 5/64).
Auf Grund der Rubrik Si annunciacio sancte Marie vel festum Rudberti in ebdomada palmarum sive parasceven pascalem evenerit...
ist das Nocturnale wohl dem Bereich der Diözesen Salzburg oder Passau zuzuweisen.
(249r-256v) unbeschrieben.
PATRISTISCHE SAMMELHANDSCHRIFT.
Perg. I, 145, I* Bl. 190×130. 12. Jh.
Rote Initialmajuskeln, zum Teil mit fleuralem Schmuck.
1974 restaurierter Einband (Restaurierbericht auf dem HD-Spiegel aufgeklebt):
Weißes, unverziertes Leder über Holzdeckeln. Bl. I und I* moderne Vorsatzblätter.
Ohne Kaufvermerk der Universitätsbibliothek.
(1r-40r) Augustinus: De quantitate animae (mit vorangestellter Retractatio) (zu den Werken des Augustinus vgl. Weber II 434).
(40r-49r) Augustinus: Epistolae 162, 172.
(49r-69r) Bernardus Claravallensis: Liber de gratia et libero arbitrio.
(69r-75v) Augustinus: Epistolae 145, 214, 215.
(75v-93r) Bernardus Claravallensis: De diligendo Deo.
(93r-143r) Eucherius Lugdunensis: Formulae spiritalis intelligentiae.
(143r-145r) Hieronymus: Epistola 120 excerpta.
Inc.: Quid significet illud quod apostolus Paulus disputat ad Romanos scribens:
Quid ergo dicimus... - Expl.: ...in alios severus existat.
PSALTERIUM.
Pap. II, 154, I* Bl. 143×105. Niederlande, 1465
Rote und blaue Lombarden. Fleuronnéeinitialen. Im 19. Jh. restaurierter Einband: Rücken mit rotem Leder in der Art eines
Halblederbandes überzogen. Auf VD und HD mittelalterlicher, bei Restaurierung rot übermalter
Ledereinband mit Blindlinien und Blindstempeln über Holzdeckeln erhalten.
Die Ausstattung des Codex nach den Niederlanden weisen. Sprache wahrscheinlich
niederländisch (laut Zettel-Beschreibung "dial. Frisiaco").
Kaufvermerk der Universitätsbibliothek vom 24. 10 1887 auf Ir.
(I, I*) Vorsatzblätter des 19. Jh. mit Bibliothekssignaturen. (IIrv) Altes Spiegelblatt. (IIr) Schriftabklatsch. (IIv) schematische Zeichnung mit vier beschrifteten kreisförmigen Medaillons, obere rote Beischrift: O dulce iugum domini Iesu Christi O pone me ut signaculum super cor tuum
(1r-150r) Psalterium.
(1rv) Vorrede. Inc.: Die worte des selters spricht sente Bernart want wer sie spricht mit andacht dat heilet yme den lijcham... - Expl.: ...Dit is der der (!) duytsche selter van latyn zo duytsche gemacht uff dat in die ungelirden deste basz verstaen.
(2r-137r) Psalmen. Inc.: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum. Selich is der man der nit ab in ginck in den rait der ubeler und in dem wege der sunder nit in stoint... - Expl.: ...lovet in in vroelichen zymbalen alle geiste loven got.
(137r-147r) Cantica. Tit.: Hie geit an die cantica dat is dat loff und gesanck da mit die patriarchen
und propheten got lofden.
(137rv) Inc.: Ich beichen dir here want du zornich over mich bis... - Expl.:
...want in dir is der groisze heilge Ysrahel.
(137v-138v) Inc.: Ego dixi in. Ich sprach in mitten mynre dage ich sal gaen zo der hellen porten... - Expl.: ...alle dage uns levens
in dem godes huse.
(138v-139r) Inc.: Myn hertz vreuwet sich in gode und myn horn erhoehet in myme (!) gode... - Expl.: ...und erhoehet dat horn sijns cristus.
(139r-140v) Inc.: Cantemus domino. Singen wir gode want er is groslich geeret
dat rosz und der dar uff sacz warff in dat mer... - Expl.: ...aber die kinder
van Ysrahel gingen druge durch dat mer.
(140v-142r) Inc.: Domine audivi. Here ich hoirte dijne gehoerde und vorte mich...
- Expl.: ...die singenden in den psalmen.
(142r-145r) Inc.: Audite celi. Horet ir hymel wat ich reden die erde hoeret die worte... -
Expl.: ...und wirt dem ertrich gene dich sins volckes.
(145rv) Inc.: Alle godes wercke lovent in und erent in... - Expl.: ...loevelich und
erlich und erhaven ummer ewencklichen.
(145v-146r) Inc.: Gebenedijt sij unse here got Ysrahels want er gesach...
- Expl.: ...zo richten unse voisze in den wech des vreden.
(146v) Magnificat anima mea domino. Myn sele groisset den heren und myn geist hait sich erfreuwet in gode...
- Expl.: ...vader Abraham und sijme geslichte van begynne.
(147r) Inc.: Nunc dimittis. Here nu lais dijnen knecht na dijnen worten in vreden...
- Expl.: ...und zo eren dijns volckes Ysrahel.
(147r-148r) Te Deum. Inc.: Te Deum laudamus. Dich got loven wir dich here bekennen wir alle ertrich eret dich ewiger vader... - Expl.: ...laisz mich nit schentlich confuys staen in der ewicheit.
(148r-150r) Symbolum "Quicumque". Inc.: Wer behalden wil werden der hait des des (!) noit vur allen dingen dat er behalde den cristenen glouven... - Expl.: ...wer den nit in helt getruwelich und stercklich der in mach nit behalden werden.
(150r) Kolophon: Hie hait der selter eyn ende Got wulle uns sijne genaede senden. Amen. Dit is geendet in dem iair uns herren M CCCC und LXV an sancte Pauwels dage des irsten eynsedels. Bedet van goetlicher mynen eyn Ave Maria vur die arme sundige schryversen.
(150v-152v) Nachträge, Ende 15. Jh.
(153r-154v) Pergament-Doppelblatt des 13. Jh. <Matthaeus Vindocinensis:> Ars versificatoria, Fragment (Opera ed. F. Munari. Vol. 3.
[Storia e Letteratura. Raccolta di studi e testi 171]. Roma 1988).
(153rv) Ars 1,50,9-50 (Ed., a.O. 64-67). Inc. mut.: ]Nil sapit humanum sua conversatio culpam... - Expl.:
...sufficit in quarto promeruisse gradu.
(153v) Tit.: Descriptio Cesaris. Ars 1,51,1-21 (Ed., a.O. 67-68). Inc.: Fulgurat in bello constantia Cesaris
obstat... - Expl. mut.: ...militat ergo modus pietas ne iura supinet[
(154r) Ars 1,52,37-62 (Ed., a.O. 72-73) Inc. mut.: ]Non nisi consulto liberamine iuris in actus... - Expl.:
...consilio Nestor mente rigore Cato.
(154rv) Tit.: Descriptio de ardilione (?). Ars 1,53,1-42 (Ed., a.O. 73-75). Inc.: Scurra vagus parasitus edax abiectio plebis...
- Expl. mut.: ...pax sceleri pietas perfidieque fides[
Kommission für Schrift- und Buchwesen des Mittelalters